اصلاح نژاد گاوشيري
امروزه درآمد یک گاودار ٬ از فروش شیر ٬ تلیسه و جوانه نر تامین میگردد و هدف بیشتر گاوداران رسیدن به تولیدات شیر بالا و کم کردن فاصله دو زایش در گله است . این دو هدف همواره در مزارع صنعتی برای خرید اسپرم و روش تغذیه در نظر گرفته میشود .
ولی مسائل دیگری وجود دارد که در سود دامداران تاثیر بسیاری داشته که می بایست در نظر گرفته شود . همانگونه که میدانیم بطور طبیعی از لحاظ ژنتیکی همواره تولید شیر نتاج از مادر بهتر است و بهمین دلیل اگر دقت کنیم میانگین تولید شیر گله ها و حتی کشورها همه ساله پیشرفتی را نشان می دهند .
در حقیقت پیشرفت اقتصادی تنها با افزایش تولید شیر نیست . امروزه در تمام محافل علمی و عملی صنعت گاو شیری جهان صحبت از طول عمر اقتصادی گله در میان است ٬ به این معنی که هرچه گاو ماندگاری بیشتر درگله داشته باشد سود بیشتری عاید گاوداری میکند ٬ گاوی که در طول عمر خود شیر مناسب و گوساله های سالم بیشتری بدهد گاودار را بیشتر سودمند می سازد . بدین ترتیب لازم است واحد پرورش گاو شیری در انتخاب و به گزینی علاوه بر تولید به موضوع طول عمر اقتصادی یک یک گاوها نیز توجه لازم بنمایند .
برای بهبود طول عمر اقتصادی گله (Logevity) ابتدا باید نگاهی به روشهای اصلاح نژاد بیندازیم و کار خود را با آنها مطابقت دهیم .
1-جمع آوری و ثبت اطلاعات به منظور برآورد ارزش اصلاح نژادی Estimating Breeding value
ثبت اطلاعات باید کامل – گویا و شامل (شجره _ تیپ_ تولید مثل و بیماریهای دام ) باشد .
الف : ثبت اطلاعات خود دام
ب: ثبت اطلاعات خانواده دام (پدر و مادر)
ج: ثبت اطلاعات اجداد دام (پدر بزرگ و مادر بزرگ پدری و مادری )
د: ثبت اطلاعات خانواده نزدیک دام (خواهر ها – نا خواهریها – دختر خواهر ها – دختر خاله ها و...)
2-ایجاد نشانه (Index) جهت پیدا نمودن صفات خوب و عیوب گله و تکرار آنها
3-افزایش تکرار صفات مطلوب با ایجاد بانک ژن ٬ که از چهار طریق میسر است .
الف: جهش ژن یا موتاسیون ٬ از این طریق امکان کمی وجود دارد که به نتیجه برسیم زیرا از کنترل ما خارج است .
ب: تصادفی ٬ این روش غیر قابل کنترل و بستگی به احتمالات دارد که احتمال ضرر و زیان نیز هست .
ج: انتخاب یا سلکسیون ٬ با نگهداری تلیسه ها و گاوهای مناسب و حذف دامهای غیر مناسب انجام پذیر است .
د: ورود ژنهای مطلوب در گله ٬ با آوردن دامهای مناسب – انتقال جنین و تلقیح مصنوعی امکان پذیر است .
دوروش ( ج ٬ د ) کاربردی و عملی و تنها راه رسیدن به هدف هستند . البته لازم به گفتن نیست که رعایت مسائل مربوط به محیط پرورش ٬ چه دائمی (جایگاه – تغذیه – بهداشت و...) وچه موقت (تاثیر فصل- رطوبت و...) الزامی است .
